Website chạy tốt với IE 8 trở lên và tốt nhất trên Firefox hoặc Chrome - màn hình 1024x768

  • Font size:
  • Decrease
  • Reset
  • Increase

Nên chăng, cần có những giờ dạy học Ngữ văn “khác biệt”?

vanhoc

NÊN CHĂNG, CẦN  CÓ  NHỮNG GIỜ  DẠY HỌC NGỮ VĂN “KHÁC BIỆT”?

          Là một giáo viên dạy học môn Ngữ văn với hơn 20 năm trong nghề, song đến giờ phút này tôi vẫn luôn cảm thấy đây là một công việc thật sự khó khăn. Càng ngày học sinh càng tỏ ra hờ hững đối với bộ môn Ngữ văn, thậm chí có nhiều em còn chán ghét ... Trong rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, tôi thiết nghĩ có một  nguyên nhân rất quan trọng thuộc về người dạy Ngữ văn. Đó là chính người giao viên đứng lớp còn thực hiện các giờ dạy của mình một cách máy móc khuôn khổ, thiếu sự sáng tạo, không dám đột phá về phương pháp giảng dạy, hoặc còn đặt nặng mục đích thi cử… nên các giờ học còn theo khuôn mẫu lối mòn. Người học cảm thấy nhàm chán do bị áp đặt phải ghi nhớ những  kiến thức mà đôi khi các em không hiểu và thấy xa rời cuộc sống thực tại ... Làm sao để việc dạy và học văn có ý nghĩa thật sự? Làm sao để học sinh thích thú với việc học văn? Đó là những điều tôi và các đồng nghiệp của mình luôn trăn trở. 

         Thực tế trong thời gian qua, trường THPT Kon Tum đã có rất nhiều nỗ lực về đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả các bộ môn và môn Ngữ văn cũng  không ngoại lệ. Tôi cho rằng, những việc tôi đã làm sau đây chính là một trong những  biểu hiện thiết thực của việc đổi mới trong dạy học Ngữ văn - Và tôi gọi đó là những giờ học Ngữ văn “khác biệt”.

1. Thường xuyên tổ chức các hoạt động trong và ngoài giờ học Ngữ văn cho học sinh:

         Môn Ngữ văn vừa là bộ môn khoa học nhưng cũng là bộ môn nghệ thuật. Để học sinh cảm thấy môn Ngữ văn gần gũi, dễ dàng  cảm thụ các giá trị cũng như để học sinh thể hiện và phát huy các năng lực của mình, giáo viên đảm nhiệm bộ môn nên tổ chức cho học sinh các hoạt động như: Vẽ tranh, vẽ sơ đồ tư duy, đóng vai, dựng phim, dựng hoạt cảnh, tranh biện, thuyết trình  ... 

  Ví dụ 1: Khi dạy tác phẩm “Chí Phèo”  (Đọc văn ở lớp 11), tôi tổ chức cho học sinh các hoạt động như sau:

-           Học sinh đọc tác phẩm ở nhà 

-           Học sinh tóm tắt tác phẩm bằng sơ đồ tư duy

-           Học sinh vẽ tranh về tác phẩm

-           Học sinh đóng vai dựng hoạt cảnh tái hiện tác phẩm

-           Học sinh thuyết trình về nội dung và những vấn đề đặt ra từ tác phẩm

-           Học sinh tranh luận  các vấn đề  đặt ra từ tác phẩm ...

         Để thực hiện được các hoạt động trên, tôi và học sinh cùng bàn bạc và có sự thống nhất  như sau:

- Tất cả HS  đều phải đọc tác phẩm

- Mỗi nhóm sẽ thực hiện một nhiệm vụ mà mình lựa chọn và chuẩn bị:

 Nhóm: vẽ tranh.

 Nhóm: đóng vai dựng hoạt cảnh.

 Nhóm: tóm tắt tác phẩm bằng sơ đồ.

 Nhóm: thuyết trình về những giá trị của tác phẩm

          Với nhiệm vụ đã lựa chọn và chuẩn bị chu đáo ở nhà, các em đã thể hiện các hoạt động trên một cách đầy hào hứng. Nhóm nào cũng cố gắng thể hiện năng khiếu, năng lực của mình nên giờ học diễn ra rất sôi nổi và phong phú với nhiều hoạt động, học sinh không cảm thấy nhàm chán và bị áp đặt kiến thức.

         Ngoài ra, tôi cũng đã dành một lượng thời gian thích hợp để tổ chức cho học sinh tranh luận một số vấn đề đặt ra trong tác phẩm. Chẳng hạn:

      - Tranh luận về cái kết của tác phẩm: Có nên để cho Chí Phèo chết không?

      - Tranh luận về mối tình của Chí Phèo và Thị Nở: Thị Nở có phải là kẻ phản bội, kẻ bạc tình không? 

  Ví dụ 2: Khi dạy bài “Phong cách ngôn ngữ báo chí” (Tiếng Việt lớp 11)

         Để giúp học sinh nắm được đặc trưng của phong cách ngôn ngữ báo chí, tôi tổ chức cho các em đọc báo vào thời gian sinh hoạt 15 phút đầu buổi học. Qua đó, các em không chỉ nắm bắt tin tức thời sự, mà còn rút ra được lí thuyết và có thể học hỏi ở các bài báo về cách viết một số thể loại đơn giản. 

        Phần luyện tập thực hành, tôi mạnh dạn cho học sinh tập làm phóng viên nhỏ. Nhiệm vụ của các em là viết bản tin và làm phóng sự. Tôi cùng với học sinh hình thành ý tưởng và cách làm phóng sự. Đây là phương pháp dạy học theo dự án.

       Thời gian thực hiện dự án: 02 tuần

       Mỗi cá nhân viết một bản tin về trường hoặc địa phương mình đang sinh sống.

       Mỗi nhóm sẽ thực hiện một phóng sự về đề tài mình tâm đắc và gần gũi, phù hợp năng lực của các em... 

       Với cách tổ chức trên, tôi thấy học sinh rất thích thú với nhiệm vụ của mình. Các em đã  biết quan sát, nhìn nhận cuộc sống xung quanh và đưa ra nhiều ý tưởng rất đáng khích lệ ...

2.Thiết kế các bài tập có khả năng kích thích trí tưởng tượng, tư duy sáng tạo ở học sinh: 

       Lâu nay, các thầy cô giáo dạy Ngữ văn rất ít chú trọng đến việc phát huy trí tưởng tượng và tư duy sáng tạo ở học sinh. Thầy cô sợ mất thời gian, sợ các em làm sai ... nên thầy cô thường nói thay, làm thay. Lâu dần, thầy cô đã vô tình “giết chết” trí tưởng tượng và khả năng tư duy sáng tạo của học sinh. Tôi cho rằng ngoài những câu hỏi phát vấn, thảo luận nhóm thông thường, người dạy Ngữ văn nên thiết kế những bài tập dạng tập “mở”. Chẳng hạn như:   

      Vd 1: Hãy viết tiếp câu chuyện của Huấn Cao và Viên quản ngục trong truyện ngắn “Chữ người tử tù” (Nguyễn Tuân)

     Vd 2: Đặt mình trong cảnh ngộ của Hồ Chí Minh (bài thơ Chiều tối), hãy viết đoạn văn miêu tả cảnh thiên nhiên chiều tà trên con đường bị áp giải của người tù. 

     Vd 3: Hãy hóa thân vào vai nhà thơ Hàn Mặc Tử, viết những dòng nhật kí ghi lại cảm xúc đầu tiên khi nhận được tấm bưu thiếp của Hoàng Thị Kim Cúc ...

      Với những bài tập này, nhiều em đã thể hiện trí tưởng tượng và tư duy sáng tạo của mình rất phong phú, khiến cho bài học rất thú vị. Nhiều em cảm thấy mình như được đồng sáng tạo với các nhà văn nhà thơ nên rất thích thú ...

3.Tổ chức các trò chơi trong một số giờ học, dạng “Học mà chơi, chơi mà học”:

      Học và rèn các kĩ năng cho học sinh qua các trò chơi không phải là hình thức mới mẻ nhưng tôi nghĩ đó vẫn là cách mang lại hiệu quả. Tôi thường áp dụng hình thức này trong các giờ ôn tập hoặc các giờ dạy làm văn nghị luận xã hội. Tôi thường thiết kế các trò chơi như: “Ai nhanh hơn”, “Đuổi hình bắt chữ”, “Sao hỏa sao kim”... Thông qua các trò chơi này, học sinh không chỉ củng cố kiến thức mà còn rèn được nhiều kĩ năng như: phát hiện, tranh biện ...

      Trên đây là một số việc tôi đã thực hiện trong các giờ dạy học Ngữ văn trong thời gian qua. Có thể chưa thật phù hợp và hiệu quả song tôi nghĩ rằng mình cứ tìm tòi, mạnh dạn đổi mới để trước hết bản thân mình không thấy “nhàm chán” với công viêc của chính mình. Và sau đó, giúp học sinh khi đến với bộ môn Ngữ văn các em có cảm giác như mình đang thưởng thức một món ăn với nhiều “khẩu vị” và các em sẽ không bị ngấy .

       Cuối cùng, tôi rất mong sự chia sẻ trao đổi của các thầy cô giáo trường THPT Kon Tum để chúng ta có những việc làm thiết thực trong công cuộc đổi mới phương pháp dạy học.  

Võ Thị Quỳnh Như - Tổ Ngữ văn - Trường THPT Kon Tum

 

banner x2019