Website chạy tốt với IE 8 trở lên và tốt nhất trên Firefox hoặc Chrome - màn hình 1024x768

  • Font size:
  • Decrease
  • Reset
  • Increase

"Lắng nghe tích cực" trong giờ học Ngữ Văn.

  1. Vì sao chúng ta cần áp dụng kĩ thuật Lắng nghe tích cựcvào các giờ dạy học

Gần đây nhiều nhà giáo dục nhận ra sự tương tác giữa mình và học sinh có dấu hiêu giảm sút, sợi dây kết nối giữa thầy và trò đôi lúc bị rời rạc thậm chí còn đứt quãng. Thăm dò ý kiến học sinh thì một số em cho rằng các em ít phát biểu và gần như không tranh luận với thầy cô trong giờ học vì ý kiến của các em ít khi được lắng nghe chủ yếu các em trả lời câu hỏi theo gợi ý của thầy cô mà chưa tự đặt câu hỏi cho mình. Đế khắc phục hạn chế này thầy cô chúng ta nên áp dụng kĩ thuật Lắng nghe tích cực – một kĩ thuật dạy học hiện đại giúp chúng ta có sự tương tác bền vững hơn giữa thầy và trò trên lớp học

  1. Quan niệm về đối tượng cần lắng nghe

Khi dạy học chúng ta thường quan niệm đối tượng cần lắng nghe là học sinh vì giáo viên là người truyền đạt tri thức. Quan niệm này đã lỗi thời nếu không muốn nói là sai lầm. Khi ta lấy học sinh làm trung tâm thì người cần lắng nghe đầu tiên là giáo viên chứ không phải là học sinh. Giáo viên cần lắng nghe học sinh nghĩ gì, các em đang cảm thấy thế nào? Làm thế nào để các em nói được những điều mình đang nghĩ? Các em đang thực sự cần gì?

Muốn trả lời được những câu hỏi trên thì chúng ta phải rèn cho mình một kĩ năng biết lắng nghe tích cực. Để phương pháp này thành công giáo viên cần cung cấp cho mình những hiểu biết cơ bản về nó.

  1. Thế nào là lắng nghe tích cực?

Lắng nghe tích cực hay còn gọi là lắng nghe chủ động là cách chú ý lắng nghe và đáp ứng phù hợp, thể hiện sự chú ý, quan tâm và thấu hiểu. Điều này giúp người học được coi trọng, được tôn trọng, cảm xúc được xoa dịu ngọt ngào hơn. Sự vui vẻ làm cho việc phải trả lời câu hỏi,phải học không còn nặng nề mang tính ép buộc mà nó trở thành nhu cầu có tính chất tự nguyện. Sau khi trả lời và được đối phương lắng nghe tích cực người học sẽ giảm được căng thẳng, cảm thấy tự tin và thoải mái.

           Lắng nghe tích cực, không chỉ đơn thuần nghe những điều học sinh nói mà người dạy cần thể hiện thái độ đáp trả phù hợp bằng những ngôn ngữ có lời và cả những ngôn ngữ không lời (như cử chỉ, ánh mắt, thái độ tán thưởng, đồng tình, cảm thông, thấu hiểu...) Làm được điều này, chúng ta đã đặt người học trong trạng thái an toàn, thoải mái, sẵn sàng muốn được chia sẻ.

  1. Hai công đoạn của lắng nghe tích cực

Kĩ thuật lắng nghe tích cực gồm hai công đoạn nghe đáp trả phù hợp. Thông thường giáo viên thường đáp trả bằng hình thức đặt câu hỏi ngay. Nhưng chúng ta không biết rằng, cách làm này người nói và người nghe sẽ bị đổi vai và quá trình lắng nghe không còn nữa. Chính vì vậy, giáo viên cần chú ý không đặt câu hỏi ngay mà nhắc lại hoàn toàn câu hỏi, hoặc nội dung  quan trọng nhất mà học sinh vừa trình bày.

Cùng một tình huống có vấn đề, nếu ta áp dụng kĩ thuật lắng nghe tích cực thì hiệu quả bài học sẽ rất khác so với những kĩ thuật mà chúng ta đang áp dụng. Tất cả, đều do sự thay đổi tích cực từ sự sẵn sàng của  cả người dạy lẫn người học.

  1. Ví dụ minh họa

Tình huống có vấn đề là khi giáo viên dạy bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu thì có 3 học sinh cùng phát biểu: Em hoàn toàn không đồng ý với quan điểm sống vội vàng của Xuân Diệu.

Cách làm cũ

Cách làm mới

GV hỏi: Tại sao em không đồng ý?

HS1: Em không biết, chỉ không thích thôi.

HS2: Em không thích vì sống vội. vàng phải chạy đua với thời gian như thế sẽ rất mệt mỏi.

HS3: Em thích sống chậm nên không việc gì phải vội vàng.

GV: Các em có quyền không thích quan điểm sống Vội vàng của Xuân Diệu nhưng câu trả lời của HS1 hơi cực đoan. HS2 có chính kiến rõ ràng nhưng thiếu sự dũng cảm, chưa sẵn sáng dẫn thân để đi vào cuộc sống; còn HS3 thích sống chậm cũng không sao nhưng cuộc đời sẽ có lúc em cần chạy đua với thời gian thì em sẽ thiếu kĩ năng tăng tốc. Theo cô, thái độ sống vội vàng của Xuân Diệu là một thái độ sống tích cực, thể hiện tình yêu mãnh liệt với cuộc sống. Tình yêu này, giúp ta biết trân trọng, biết quí trọng từng khoảnh khắc của thời gian mà chúng ta đang được sống, đang được tận hưởng sự sống...

GV nhắc lại câu hỏi: Em không đồng ý với quan điểm sống vội vàng của Xuân Diệu ư? Hoặc giáo viên nhắc lại nội dung câu hỏi: Cô hiểu là em không đồng ý với quan điểm sống vội vàng của Xuân Diệu.

HS xác nhận bằng thái độ đồng tình

GV: Vì sao Xuân Diệu lại đề xướng lối sống vội vàng?

HS: Vì Xuân Diệu yêu đời, yêu tuổi trẻ, yêu sự sống. Ông phát hiện ra sự sống trần gian là cả một thiên đường vô tận mà thời gian của đời người thì ít ỏi nên cần phải sống vội vàng để được tận hưởng và tận hiến cho đời.

GV: Vậy chúng ta có nên yêu đời không? Chúng ta có muốn được sống tận hưởng, tận hiến cho đời không?

HS: Dạ có!

GV: Như vậy, chúng ta đang giống Xuân Diệu là yêu đời và muốn tận hưởng niềm vui sống với đời, muốn tận hiến sức lực của mình cho đời, đó là một mong muốn tốt đẹp. Tác giả Vội Vàng đã thể hiện tình yêu đời của mình bằng một triết lí xuất phát từ cái tôi độc đáo của một nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới. Còn các em, các em có thể yêu đời theo cách riêng của mình chứ không nhất thiết phải là cách sống vội vàng như Xuân Diệu.

 

 

6. Thay lời kết:Trên đây chỉ là một ví dụ trong rất nhiều ví dụ mà tác giả đã thực hiện. Nó chỉ có ý nghĩa minh họa cho một kĩ thuật dạy học chứ không phải minh họa cho cả bài học. Chúc quý thầy cô áp dụng thành công để giờ dạy của chúng ta

panner nq29